آموزش جامع تعویض Tape Drive در کتابخانههای Dell TL2000 و DELL TL4000
کتابخانههای نواری (Tape Libraries) مدل Dell PowerVault TL2000 و Dell PowerVault TL4000 از پرکاربردترین تجهیزات ذخیرهسازی برای پشتیبانگیری (Backup) در مراکز داده هستند.
هرچند این تجهیزات از دوام بالایی برخوردارند، درایوهای نواری ممکن است در اثر فرسودگی مکانیکی، خرابی هد، مشکلات ارتباطی یا خطاهای مکرر نوشتن/خواندن دچار نقص شوند. در چنین حالتی، لازم است درایو معیوب بهصورت ایمن و اصولی تعویض شود.
این راهنما کلیه مراحل تعویض را مرحلهبهمرحله توضیح میدهد و برای همهی انواع درایوها شامل Full-Height، Half-Height و رابطهای SCSI، Fibre Channel (FC) و SAS قابل استفاده است.
۱. آمادهسازی و هماهنگی قبل ازتعویض Tape Drive در Dell TL2000 و Dell TL4000
قبل از شروع کار، انجام موارد زیر الزامی است:
-
هماهنگی با مدیر سیستم (System Administrator):
عملیات تعویض نیاز به Downtime دارد، زیرا باید کتابخانه خاموش شود. برنامهی زمانی مناسب برای توقف سرویسها تنظیم کنید. -
تهیه نسخه پشتیبان از تنظیمات کتابخانه (در صورت امکان):
در محیط Web GUI از بخش Configuration → Save Configuration یک نسخه پشتیبان از تنظیمات تهیه کنید. -
آمادهسازی تجهیزات لازم:
-
پیچگوشتی یا ابزار مخصوص باز کردن پیچهای دستی
-
برچسب برای شمارهگذاری کابلها
-
دستبند ضد الکتریسیته ساکن (ESD Strap)
-
درایو جایگزین سالم و سازگار با مدل کتابخانه
-
۲. شناسایی درایو معیوب
شناسایی صحیح درایو معیوب پیش از باز کردن دستگاه ضروری است. برای این کار دو روش وجود دارد:
الف) از طریق پنل جلویی (Front Panel)
-
در پایین سمت راست نمایشگر کتابخانه، شمارهی درایوها نمایش داده میشود.
-
در زیر هر شماره یک نماد وجود دارد:
-
✅ علامت تیک: درایو سالم است.
-
⚠️ علامت تعجب: درایو دچار خطا است.
-
-
توجه کنید که شمارهگذاری درایوها از پایین به بالا انجام میشود (درایو شماره ۱ در پایینترین موقعیت قرار دارد).
ب) از طریق رابط وب (Web GUI)
-
وارد رابط وب کتابخانه شوید (با وارد کردن IP در مرورگر).
-
از منوی سمت راست، گزینهی Library and Drive Status را انتخاب کنید.
-
وضعیت تمام درایوها نمایش داده میشود:
-
تیک سبز: درایو سالم
-
علامت زرد: خطا در درایو
-
📌 نکته مهم:
در درایوهای دارای رابط SCSI یا Fibre Channel لازم است شناسهی آنها را یادداشت کنید:
-
برای SCSI: مقدار SCSI ID
-
برای Fibre Channel: مقدار World Wide Name (WWN)
برای درایوهای SAS نیازی به این کار نیست، زیرا آدرس SAS قابل تغییر نیست و مستقیماً به میزبان متصل میشود.
۳. یادداشت شناسه درایو معیوب
از طریق پنل جلویی:
-
کلید Enter را فشار دهید تا وارد منوی اصلی شوید.
-
مسیر زیر را دنبال کنید:
Monitor → Drives → Identity -
درایو دارای خطا را انتخاب کرده و با فشردن کلید Minus (-) به صفحه دوم بروید تا شناسهی SCSI ID یا WWN آن نمایش داده شود.
از طریق رابط وب:
-
به مسیر Monitor → Library → Drive Identity بروید.
-
درایو معیوب را پیدا کرده و اطلاعات SCSI ID یا WWN را یادداشت کنید.
۴. خاموش کردن ایمن کتابخانه
بر اساس دفترچه رسمی Dell، میتوان درایو را در حالت روشن تعویض کرد؛
اما تجربه فنی نشان داده است که این روش گاهی باعث فریز شدن سیستم میشود و دستگاه نیاز به ریبوت کامل پیدا میکند.
بنابراین روش پیشنهادی بهصورت زیر است:
-
دکمهی Power را حدود ۴ ثانیه نگه دارید.
-
پیغام «Library is powering down» روی نمایشگر ظاهر میشود.
-
صبر کنید تا صفحهنمایش کاملاً خاموش شود.
-
سپس کابلهای برق را از پشت دستگاه جدا کنید تا از هرگونه شوک الکتریکی جلوگیری شود.
۵. جداسازی درایو معیوب
-
در قسمت پشت دستگاه محل قرارگیری درایو معیوب را بیابید.
-
کابلهای داده و برق را با برچسب مشخص کنید تا هنگام نصب اشتباهی رخ ندهد.
-
کابلهای داده را جدا کنید.
-
پیچهای دستی (Thumb Screws) را باز نمایید:
-
درایو Half-Height: دو پیچ (یکی در هر سمت)
-
درایو Full-Height: چهار پیچ (دو عدد در هر سمت)
-
-
درایو را بهآرامی به سمت عقب بکشید تا از اسلات جدا شود.
۶. نصب درایو جدید
-
درایو جدید را از بستهبندی خارج کرده و از لحاظ ظاهری و تمیزی بررسی کنید.
-
درایو را مطابق ریلهای سیاه داخل اسلات قرار دهید.
-
آن را بهآرامی تا زمانی که با Backplane تماس پیدا کند، فشار دهید.
-
وقتی درایو در جای خود نشست، پیچهای دستی را ببندید.
-
کابلهای داده و برق را طبق برچسبها وصل کنید.
۷. روشن کردن مجدد و بررسی وضعیت
-
کابل برق را به کتابخانه وصل کنید.
-
با فشردن دکمهی Power، دستگاه را روشن نمایید.
-
فرآیند بوت و اولیهسازی (Initialization) بین ۵ تا ۱۰ دقیقه طول میکشد.
-
پس از اتمام، در گوشهی پایین چپ پنل جلویی عبارت IDLE RAND یا IDLE SEQ نمایش داده میشود.
اکنون بررسی کنید:
-
در گوشه پایین سمت راست تمام درایوها باید علامت تیک ✔️ داشته باشند.
-
در رابط وب نیز وضعیت درایوها باید سبز (Healthy) باشد.
۸. تنظیم شناسه (SCSI ID / WWN)
اگر درایو جدید از نوع SCSI است:
-
از منوی جلویی مسیر زیر را طی کنید:
Configure → Drives → Drive Interface -
درایو جدید را انتخاب کرده و شناسهی SCSI ID آن را مطابق درایو قبلی تنظیم کنید.
-
تنظیمات را Save کنید.
اگر درایو جدید از نوع Fibre Channel است:
-
از مسیر Monitor → Drives → Identity شناسهی WWN درایو جدید را یادداشت کنید.
-
شناسهی قبلی و جدید را در اختیار مدیر شبکه قرار دهید تا در تنظیمات Zoning سوئیچ فیبر بهروزرسانی انجام شود.
۹. رفع هشدارها (Media Attention)
در برخی موارد پس از تعویض، کتابخانه هنوز پیام Media Attention یا چراغ هشدار زرد را نشان میدهد.
علت این است که دستگاه هنوز تصور میکند نوارهایی که قبلاً با درایو خراب استفاده شدهاند، خارج از سرویس (Bad Media) هستند.
برای رفع این وضعیت:
-
نوارهای علامتخورده را از کتابخانه خارج کنید.
-
اجازه دهید کتابخانه فرآیند Inventory را بدون آن نوارها انجام دهد.
-
پس از اتمام، نوارها را از نظر ظاهری بررسی کرده (پارگی، خراش، برچسب معیوب و…) و در صورت سالم بودن مجدداً وارد کنید.
۱۰. تنظیم نرمافزار پشتیبانگیری (Backup Software)
نرمافزارهای مختلف، درایو جدید را به شکل متفاوتی شناسایی میکنند.
در نرمافزار Symantec Backup Exec کافی است سرویسها را Restart کنید تا درایو جدید بهصورت خودکار شناسایی شود.
در سایر نرمافزارها مانند Veeam، Commvault یا IBM TSM ممکن است نیاز باشد مسیر درایو یا Device Mapping را مجدداً تعریف کنید.
نتیجهگیری
با انجام دقیق مراحل فوق میتوانید درایوهای معیوب کتابخانههای Dell TL2000 و DELL TL4000 را با اطمینان کامل تعویض کنید.
رعایت نکات ایمنی (خاموش کردن دستگاه، جداسازی برق، استفاده از دستبند ضد استاتیک) باعث جلوگیری از آسیب به قطعات داخلی میشود.
پس از تعویض و راهاندازی مجدد، اطمینان حاصل کنید که همهی درایوها در وضعیت Healthy قرار دارند و نرمافزار پشتیبانگیری درایو جدید را شناسایی کرده است.
